쿺

Настоящий Ингушский Форум

Информация о пользователе

Привет, Гость! Войдите или зарегистрируйтесь.


Вы здесь » Настоящий Ингушский Форум » Ингушский язык » ВАЙИ ВАЙ ЙОАЗУВИ


ВАЙИ ВАЙ ЙОАЗУВИ

Сообщений 1 страница 3 из 3

1

Автор: Горчханов Бадрудин

Йоккха тамаш я йоазув

БIаь эзараш шераш даьннад адам лаьтта дахаш цунга йоазув кхачале. Цул тIехьагIа мара доладеннадац из кIоаргга ший уйла е а, дунен уйла е а. ХIама хар (знание) йоазонга гIолла мара кхоачаш дац адамга нонагIа. Цхьан саго вахаш дунен тIа йоаккхача замах Iомадаьр сиха дицлу. Цо шийна хайнар тIехьа тIавогIачунга кховдадой, дIаходода из. Бакъда, атта да из зIи хоадае. Йоазон тIа даьнна хIама зIи чIоагIа йолаш да. Ши бIаь, пхи бIаь, эзар шу даьнначул тIехьагIа а зIанара тIеххьара чIуг хьабейолла йиш йолаш я, зIи дIахо, тувсаш-хьаеш, дIаяхьа йиш йолаш я ший цунца хьашт долаш волчо.

Исторена хетачох, цо тахан яхачох, адам лаьтта дáха бIаь эзараш шераш да. Царех исторе чухь тоъъала къаьга хьагушдар кхо-диъ эзар шу мара дац, йоазув юкъедаьнначул тIехьагIа хиннараш. Бакъда цу хана а массанахьа хиннадац йоазув.Шумер,Мисаре, Китай, Эллада, Шира Рим – цу моттигашка хиннад йоазув.Йоазув мел хинна доаца дунен моттигаш – эзаршерий боад латташ я дерригча дунен исторе чухь. Дош. ДIаяздаь дош хила деза. Из я сердал.Из сердал хиннайоаца моттигаш дIакхаьллай Дахáчун боадоно.

Дуненах адамашта хайнар дицлу е хувцалу йоазоно из дIачIоагI ца дича.Къаман истори а дIадолалац цунга ший йоазув кхаьчача мара. Цул хьалхара истори хетараш-моттараш да, легендаш да. Цу юкъе бакъдолаш хIамаш хул, бакъдоацараш а хул, шоллагIдараш дукхагIа а нийслуш.

Йоазув хьакхолла дуненахь хала хиннад, цхьаннахьа доацаш, эггара хьалха из кхоллача хана. Эггара хьалха чарх хьаяьр гений хиннав, йоах. Кхерах хьаяьккхáча, сомача, чIоагIа еза йолча Iоакъанна кIал герга гударг йиллача цох а чарха хьисапе хIама хьахул, хIаьта цу гударгá юкъметте соа еллача, бокъонца йола чарх я из. Еза хIама меттара метта мишта кхоачаергья ца ховш готвеннача сага уйла атта тIакхача йиш йолаш я чарх хьае дагадохарá. Ширача заман чу дуккха а нийсъенна хургья йоккхий гIишлош хьае езача моттиге, еза хIама хьал мишта айъегья, дIа мишта хьоргья яхача гIулакхá уйла е езаш. ХIаьта дош, уйла - из физически дегI долаш хIама яц. Дош е уйла кхычунга дIакхоачае, ший сакхетамах из хьакъоаста а яь, цхьан хIаман тIа из дIаязъе эггара хьалха дагадехáр чIоагIа саг хиннав. Из ший уйла кхычунга дIа мишта кхоачаергья яхаш дола гIулакх шиийна хьалхашка оттадаьр а, из хьакхоачашдаьр а хиннав бокъонца вола гений. Из болх эггара хьалха баьр дунен чу пайхамара дакъа долаш саг хила а тарлу, Дала ше дакъа а денна, ер наха дIадала дезар хьо ва, аьнна, амар а даь вайта.

Йоазув дукхагIа дунен тIа дIа мел дарж, дукхагIа сийрдадоалаш хьаденад адамий вахар. Цхьа цивилизаци хьахулаш, цо Iилма хьадеш, из цивилизаци ехачул тIехьагIа цо дуненах кхетадаьр вокх цивилизацес дIаяьнначунгара хьаэцаш, хьаенай из сердало, цкъа цхьан моттиге йоазоно хьалсогабаь кIерам кхы дIа ца бовш, карара-кара телаш. Тахан вайга тамаш яйташ информационни гIирсаш кхаьчад адамлен доалахьа. Царех йоккха тамаш хет вайна. Бакъда йоазув да цу шеддолчун бухе массахана лаьттар а, хIанз латтар а.

            Тахан вайна  диъ-пхи бIаь шу хьалхара (исторега диллача, дукха ха яц из) вай къаман зама йоккха боад я, вай цу хана йоазув ца хилар бахьан долаш. МалагIа доазув дIалаьца баьхаб, малагIча къамашца фу гIулакх леладаьд, шоашта юкъе фу хиннад – уж хIамаш вайна хац. МалагIа балаш хьийгад хац, мотт мишта лебаьб хац, дуккхачар хувцамаш деш хьаденача багахбувцама дувцарашка гIолла мара.

Цхьа дош, цхьа алап кхаьчадац вайга вай меттала цу замангара, кхерий тIа даь хинна а.

Цкъаза тхьоврара зама дагаеха вагIаш хилча хеталу: ма чIоагIа болх хургбар, духхьала цхьан юрта, цу юртарча цхьан пхьегIа тIа, цхьа саг   шийна бIаргагур, хозар кIира цкъа-мукъагIа аравоалаш ший меттала дIаяздеш хиннаваларе. ТIаккха хеталу, цкъа-дале, ма Iовдала саг хетаргвар цох цу ханарча нахá, шозлагI-дале, из велча цхьаннахьа бIоржашка дехка накъадаьнна ма дохадергдар цо дита йоазув, аьле.

(Йоазув дáха дисац, дуккхача наха юкъе даьржа а долаш, традици а хинна, дIаэтта  ца хилча.)

Иштта из дале а, вай меттала йоазув вIаштIехьдаккха ца хьожаш, е кхыдолча къамий йоазув ца ховш нах цу хана хиннабац ала йиш яц  тахан. Дунен тIа кхо-диъ бIаь эзар шу хьалха даьннад йоазув. ХIаьта вай нах дуненна юстара баьхабац, Кавказе, дунен наькъаш хотталуча, баьхаб. Йоазув фуй ховш а, из хьаде гIерташ а нах хинна хила тарлу вайцига а.Бакъда вай даьшта йоазув ийшадац, из наха юкъе дIадаржжал. Йоазув къаманна юкъе чудахьар ши хIама да. Даьлера десса Деза йоазуви, паччахьа доши. Уж шаккха а вай мехка тIехьарча замашка мара кхаьчадац. Е хьалхагIа хиннадале а (аланий заман чу), овла тесса хоттаденнадац из вай мехка.

Тахан вай меттала йоазув да. ХIанзчул тIехьагIа бицлургбац вай мотт. Вай истори а даим хургда, вай малагIча хьаштех-балех даьхкад ховш хургба вайна тIехьа тIабоагIараш. Эзараш метташ дIадаьннад дунен тIара йоазонга ца кхоачаш. Миллионаш долча адамех лаьттача къамий метташ хиннад царех цхьадараш. Царга йоазон паргIато кхаьчаяц. Цар кхийнадац Йоазон Заманга бовла. Лар йоацаш дIабахаб уж.

Йоазув

доаржаде хала да

Паччахьа Iаьдал сагота хиннадац, вайцига гIалгIай йоазув даккха меттел, эрсий меттала вайга дешийта а. Пачччахьа Iаьдал дохале денз а вайцига хиннаб Iарбий алапашца йоазув деш гIалгIай а, цу алапашца вай йоазув вIаштIехьдаккха гIертараш а. Латиний алапашца из де гIертараш а хиннаб. Бакъда, духхьал советий Iаьдало мара из кхоачашдаьдац. ХIана аьлча, къамашта юкъера политика цу Iаьдала керттерачарех хиннай, революци йоаккхача наькъагIа къаман политика дош эггара хьалхарчарех хиннад. Советий Iаьдало хьакхайкадаьд ,деррига къамаш вежарий да, масса къамий экономика а культура а дегIааха езаш я, дерригача дунен тIа социализм хьалъе езараш вай да, аьнна. Цудухьа, дийша боаца нах уж декхараш кхоачашдулуш хиннабоацандаь, массанахьа ишколенаш Iояхкай. ХIаьта эрсий доацача къамех болча нахá эрсий мотт ца ховш хилар бахьан долаш, цу ишколенашкара дешар къамий меттала хьеха дезаш хиннад. Из а цхьаькха цхьа бахьан хиннад, цул хьалха йоазув доацаш хиннача къамашта советий Iаьдало йоазув хьадар.

ГIалгIай мехках баххалца йолча хана гIалгIай ишколенашка деррига дешар, эрсий мотти литературеи ца лаьрхIача гIалгIай меттала хиннад. (Цудухьа цу хана деша баьгIача вай боккхача нахá хIанз гIалгIай меттала аттагIа дешалу, эрсий меттала хала деш.)

Кхыметтале цхьан юкъа хиннай Iаьдала мотт а (массанахьа лелабу йоазон мотт) шоай меттала хила беза хIара къамий, аьнна, учрежденешка, организацешка гIалгIай меттала лелабе беза шебола болх, аьнна парте дIакхайкадаь ха.Из болх цхьан юкъа дIаболабаь хиннаб, бакъда тIакка цхьа ха яьлча, вIалла гаьна а балалехьа, цхьан бахьанах соцабаьб.

Цу вай йоазув хьадаьча юкъа (I920-I944 шераш)дика дIа-юха даьржад вай йоазув, кхы кIалдусаргдоацача лагIа тIа хьалтIадаьннад из, нахага шеро дIакхачарах. Эггара чIоагIагIа цига дакъа дIадихьараш хиннаб из вIаштIехьдоаккхачеи дIаоттадучеи доаржадучеи – хьалхагIа гIалгIай йоазонхой Iилманхои ШоллагIа –»Сердало»-газетеи, кхоалагIа – ишкола.Ткъо шу ха мара яьккхаяц цу хьалашка дегIаухаш вай йоазоно. Цу тIа цунна дикка новкъарло яьй из йоазув латиница тIара, кириллица тIа даккхаро.

Цу ханналца гIалгIашта юкъе гIалгIай меттала йоазув дIадаржаргдола хьалаш а е из доаржаде низаш а хьаэттадац. Е наха а е Iаьдала а ийшадац из цу ханналца.

ГIалгIай мехках баьхачул тIехьагIа сецад вай йоазув. Цхьаннахьа леладеш хиннадац из. Кхыметтел, вай йоазонхой а сайцаб йоазув ца деш, наггахьа стихотворени язъяь еце, бакъда цох а сона ховш тахан хIама дац.

ЦIадаьхкачул тIехьагIа книжни издательство, гIалгIай меттала газет, альманах хьадийлад, гIалгIай мотти литературеи хьехар вIаштIехьдаьккхад, ГIалгIай метта дошлоргаш арахийцад.ГIалгIай метталара радио, телевидене передачаш вIаштIехъяьхай.  Бакъда ишколера дешар (из да вай йоазонна эггара меттахьа кхийтта герз) деррига а вай меттала хилар дIадаьккхад.

ДIадаьннача Iаьдало чIоаггIа къахьегийтад вай йоазув хоттадолийташ.Бакъда из ала йиш яц керда хьаэттачох

Йоазув леладе

атта дац

Из вайна гу вай йоазонца наьха боацача чамага хьежача, Iаьдалгахьара цу йоазон йоакхо ийша латташ хиларга хьежача.

Iалаьмате алал дукха бола гуманитарни интеллигенцех нах а тIехь ба вай шоай меттала язде-деша ца ховш. Царех бехк баккха дахкац вай, хIаране ший лоIам ба, бакъда дар долчча хила деза. ХIаьта кхы тайпа вай вузаш яьха нах (юристаш, экономисташ, гIишлонхой, технараш) вIалла бувца а эшац. Вай йоазув чIоагIа хала хет вай нахá.

Шоай йоазув деша Iохайшача, бIаь шу хьалха даьш лелаяь бIоржаш ювхаш наха юкъе шоаш арабаьлча санна хетараш а ба, меттах а вай йоазонах а дош ца хетараш а ба. ХIана аьлча тахан дунен яхь лехаш лелачарна цхьаккха а кхаъ кховдабеш дац гIалгIай мотти цу меттала дола йоазув хари. I930-ча шерашка «ГIалгIай» яха книжка хиннача профессора Яковлева яздаьд, ший цу балхах гIалгIай боккхача наха фу   хеташ хиннад. Цкъарчоа, эрсий воккха хьаким, кара хIама дола саг ва мотташ хиннад цу боккхача нахá Яковлевах. ТIаккха, из фу тохкаш лел хайча, оалаш хиннад: «Зе а дац, пайда а бац».Из кхетам ба вай тахан вай йоазонцарбар а.

Iилман оагIорахьа, вай йоазув ховш мел нах ба, из эшараш мелб, цунах йола наьха уйла фуй, тохкаш саг вац. Бакъда тахан гуш да, ишколера дийша арабаьнначул тIехьагIа, профессионально меттаца-йоазонца болх беш болча нахах цхьа геттара биткъига маза мара вай йоазонца гIулакх доагIаш саг воацилга. ХIаьта царех а маргиналаш хьабаьб.

Цхьа бIаь хиллал сайт я гIалгIай, царех цаI яц гIалгIай меттала. Цхьан юккъа хьайийлаяр цаI. Из а когаш тIа оттале, дIакъайлар, цу чу хьожаш саг ца хилар бахьан долаш.

Журналистех аьлча, тахан гIалгIай метталара журналистика йоацаш я, ала мегаргда. ГIалгIай меттала телевидене передачаш хул, бакъда цох йоазон журналистика лархIа мегаргйий ховш дац. Цул совгIа респонденташа телевидене гIолла бувца мотт миштаб дIаала хьо отте, цигараяр цхьа яппар юкъе йоацаш дIаала вIаштIехьа доацаш ситуаци я. ГIалгIай меттала газета дац. Издательство яц. Пхи-ялх шу да гIалгIай метт а литературан а декада вайцига дIакхухьа. Из дика гIулакх да, аьнна хет, цкъарчоа. Бакъда, укх пхе шера йоазонхоша цу декаде дIадувцаш массехк хIама да – издательство яц, гIалгIай меттала газет дац. Цхьа хIама цу даькъе хувцалуш дац, Культура министерстве хьаяь Экспертни совет ца лаьрхIача. Цудухьа декада дездераш, «нускал цIакхача а цIа ца кхача а мегаш да вай, хIаьта а шу Iооттадаьдолаш, хьоалчагIа дIа ца диача далац вай», яхаш, багIача хьаьшашта тарабийрзаб. ХIаьта а цох а баркал хилда. ГIурба ца хуле а, даа дулх хIаьта а ма хургдий укхох, яьхачоа а дайна.

Къаман юкъара къахьегам ба ший йоазув леладелга. Цхьан саго хьаоттадича а цо шийна тIехь итт саг а оттаваь царна дIаIомадича а дIагIоргдац йоазув, из нахá эшаш ца хилча. Наха из эшийтар, вешта аьлча из Iомаде дезача кхоачабеш нах дIатIабоахар Ди а ба, Iаьдал а да. Даьла доши, паччахьалкхен доши. Вай йоазонга уж шаккхе а дац. ГIалгIай меттала жай яздеш дийша нах вай бац, сона ховш. Iаьдала документаш а гIалгIай меттала дац. Тахан болаш бола гIалгIай йоазон овла - ишколеи, университета ах факульети, циггара ах кафедреи, Iилма-тохкама института отделаши - из ба. Ши журнал а да. ГIалгIай меттала тексташ еша чам болчарех цхьа кIеззига бола нах а ба. Из я гIалгIай йоазон еррига дегаондало.

Геттара кIезига ба гIалгIай меттала йоазув деш бола нах, царца йоазонхой а болаш. Хьалха дукхагIа бар гIалгIай метта йоазонхой. Советий Iаьдала хана кхыча къамах болчар эрсий меттала исбахьален йоазонаш деш хилча кIодеш дацар дукха. ХIанз эрсий меттала яздеш бола гIалгIай дукхагIа а нийслу, тIехь-тIехьагIа из болх сомлуш а боагIа, язде болалуш болчарна юкъе хIаьта а.

ХIаьта а болаш ба вай гIалгIай йоазонца чам бола дукха боаца нах,   гIалгIай меттала даь йоазув мерза хеташ, из шоашта хьашт долаш, цунца дег чура даггара чам бола нах. Цар меттацара безам хьакимаша беча низах кхераш е цох хьатIадоагIаргдолча рузкъах сатувсаш биц. (ТIаккха безам а хургбацар из, совдегар хургдар из тIаккха.) Тахан деррига деце а, дукха хIама цу нахах тийша да.

ХIана дац вай

гIалгIай меттала

газет, хIана яц вай

издательство?

Хьалхара бахьан – из издательство а из газета  Iаьдала эшаш дац. Вай Iаьдала. Республика хьаяь I9 шу доалл кастта. Хьалха ЦК-ра пурам даккха дезаш зама яр керда периодически издани арайоалаш хилча. Тахан шедола доал вайга воашка кхаьчача дийнахьа из доацаш  хилар вай яхь кIезига хилар да юкъарча хIаманца.

ХIана дац вай меттала газет вай Iаьдала эшаш, хIана яц эшаш издательство?

Советски Iаьдала хана цу Iаьдала  хьалхарча шерашка уж эшаш хиннад, эрсий мотт ховш боацача гIалгIашта коммунистически идеологи Iочуйолла а парте политика нахага дIакхайкае а. Беррига гIалгIай дешарахи эрсий меттахи кхийна баьлча из хьалхара бахьан дIадаьннад. Бакъда, цига шоллагIа а хиннад бахьан: Советски Союзе къамашта юкъера ленински политика котъялар хьахьокхалга, зIамигача къамий культура мел дегIаухаш я, парте а правительствос а цун йоакхо мел дукха ю массанена дIагойталга.

Тахан хьакхайкае иделоги яц, яле а из болх эрсий меттала телевидене гIолла хьабе йиш йолаш ба. Цудухьа партеси правительствоси беча белха гIалгIай газет эшаш дац, из деша тахан хайра саг корорг а вац. Шоай меттала газет дий шун? Из болх беш дий шо? Шоай меттала книжкаш арадувлий шун? Из тайпа хаттар Москверча Iаьдало вай Iаьдалга Iодеш дац. ХIаьта вайцигарча меттах дог лазача интелегенцех болча наха дувцашдар дIахозаш вай Iаьдал а дац.

ШоллагIа бахьан да къаман ший цу газетаца а цу издательствоца  а хьашт ца хилар.

Е лакхера Iохоатташ а ца хилча е лохера хьадехаш а ца хилча гIалгIай зарбан проблемашта сагото кхача саг вац, уж дIайоахача оагIорахьа хIама кара долаш болчарех. Цудухьа кхоллама интеллигенцех, Iилман интеллигенцех цу гIулакха бала кхаьча болчар дIахо шоай болх хьабар мара кхы де хIама дац, книжкаш яздеш, уж арадаха наькъаш лохаш, дошлоргаш увттадеш ишт.дIахо. Мел дийцча а, цхьа итт-пхийтта шу хьалха хинначул тоъъала дикагIа да гIулакхаш. 90-ча шерашка цхьадола шу доагIар цхьаккха а гIалгIай меттала кепайоазон продукци ара ца йоалаш, цхьа берий журнал мара (из а хан-ханахьа арадолаш дацар). ХIанз книжкаш арадувл,гIораяь Iолета йоалла соалоз мо меттахьараяла мегаш я издательски политика а паччахьалкхен полиграфе комбинат а.

Доккха доацача къамий метта йоазонцара проблемаш вайцига санна кхычахьа а я. Европерча паччахьалкхенаша, хиланза яргьйоацаш я, аьнна, хьатIаийца йола кагийча къамий меттаех йолча хартецара дуккха хIамаш вай мехка долаш да: къаман меттала радио, телевидени хилар, ишколенашка из хьехаш хилар, конституце тIа из паччахьалкхен мотт ба, аьнна дIакхайкабаь латташ хилар.

ХIана хац вайна

вай йоазув?

Цхьачар оал чIоагIа хала да, аьле, гIалгIай йоазув. Мотт хьалебе ховш волча сага цхьаккха цу метталара йоазув хала хила йиш йолаш дац. Вай меттала I3 алап дукхагIа мара дац эрсийчул. Графика эрсийяр санна я. Зорбаца Iояздаьр мишта могардац деша, цу тIа Iоязбаьр шийна лебе ховш бола мотт хилча. Со университете галгIай мотти литературей хьехача отделене деша вагIаш ишколера мотт эсала Iомабаь деша баьхка дукха студенташ бар гIалгIай йоазув во ховш. Бакъда, тха хьехархочун цхьа метод яр. Группе мел волчунга цхьаттарра гIалгIай меттала художественни книжкаш а эцийта, хIара занятех мел воагIачунгара цо дIадехар сомача тетрада тIа цу книжка тIара цхьа оагIув цо хьатIаязъяь хилар. Из болх баь вола студент йоазонна шаьрлора из книжка хьатIаяздеш чакхдаьккха валалехьа.

Йоазув ца хар бахьан да из йоазув эшаш ца хилар. Из лелаш моттиг ца хилар. Из  ший керттерара декхараш кхоачашдеш ца хилар. Йоазув хац из йоазув лела ца дундаь. Из шоашта эшаш доацаш хиларах хиннадац из вай даьшка а. Геттара даьржа дола ингалсхой йоазув а хац вайна из воашта эшаш доацандаь.Доазол дехьа араваьнначо ах шу далалехьа ингалсхой мотт а цу меттала йоазув а хьаIомаду.

Фу де деза,

вай йоазув

вайна эшаргдолаш?

Вай меттах бокъонца бола къаман йоазон мотт а хинна из дIаоттаргболаш, официальни йоазув вай меттала хила деза. Из тахан-кхоана, е бIарг тIакхоачаргболча кхоанен доазонашка хьежача кхоачашхургдолаш хIама дац, хьагучох. Бакъда хIанз долаш долча хьалашка а вай йоазув, дукха боацача, къаман йоазонца хьашт хоттаденна болча наьха хьинарашца дегIааха йиш йолаш да.

Царех цаI да вай гIалгIай мотт Iилман оагIорахьара тохкаш дIахо болх хьабар. ШоллагIа да, гIалгIай исбахьа литература дегIакхувлар. КхоалагIа да гIалгIай меттала бусалба дин жайнаш арадахар. Из чIоаггIа йоазонна гIо а дергдолаш, тахан эсала латташ гIулакх да. Хьехамаш маьждигашкеи, видеотехникацеи даь а ца Iеш,гIалгIай меттала кепайоазон гIирсашка гIолла деш хилча а геттара дика хургдар вай моллаша. ХIаьта цхьаькха а да,лоархIаме долаш – ишколе мотт дикагIа дIахьехари, учебникаш дикагIа хилийтари вIаштIехьдаккхар,къаман меттала юххьанцарча классашка дешар хьехилга вIаштIехьдаккхар. Дуккхаза дийца дале а, дийцачул тIехьагIа гIулакх хиннадеце а — чIоаггIа лоархIам болаш да гIалгIай меттала къаьстта газет хилар. Из ца хиларо вай йоазонна дукха зе даьд тIеххьарча хана. Тахан из ца хилар бахьан долаш дIахаьдай гIалгIай метта хинна журналистика, дIабаьннаб эсий метталара гIалгIай меттала тексташ яха могаш хинна таржамхой, дIахаьдаб йоазонах гIалгIай меттала газет дешаш хиннараш. ГIалгIай меттала газет ший тайпара йоазон пхьоалле я, метта йоазонца чам болаш мел волчунна чуваха, йистхила, болх бе фусам я. Телевидене гIалгIай меттала болх бечарна а кийчча мотт шаьрбе гIирс ба.Тахан хьалебе бага гIалгIай мотт а боацаш, къамаьл деш телепередачашка хьахувшача тайп-тайпарча Iаьдала балхаш тIа болча нахá мотт шаьрбе гIоду гIирс а ба. ХIаьта правовой оагIонга хьежача, ший меттала информаци шийга хьакхочаяйташ йола газет дешарий бокъо кхоачашъяр а да. Итт эзар адам дахача шахьар тIа итт саго мара из дешаргдеце а, Конституце яхар бакъдале, из цун бокъо кхоачашъе декхарийла да Iаьдал. Дешац, оал саго гIалгIай газет. Бакъдац. Вайцига-м эрсий метталара газет а дешац. ТIабетталуш из дешаш дуккха нах бац вай. Бакъда, из ца хилча мегаргдоацаш тоъъала нах ба. Цу наьха а, гIалгIай метта а конституционни бокъонаш тахан толхаяь я, газети издательствои ца хилар бахьан долаш.

Хашагульгов Iаьлас язъяь эссе я «Мотт-мохк-мата» яхаш. Мотти мохки цхьан лагIа тIа оттадаьд цо цу тIа. Вай меттах-йоазонах дог ца лазаш хилар, мехках дог ца лазаш хилар да. Вай метта-йоазонна доал де ловш ца хилар – мехка доал де ловш ца хилара белгало я.

0

2

Шиаъ Шо хьалха йазздинарг, хјандза аъ лаьтташ ду - ВАЙИ, ВАЙН ЙО̄ЗИЙ))
Фу да дӣза хой шуна? Шаьйн Муотт бийца бӣза-кх, и бахкбелла гјазкхийн Муотт аъ битан. Ца дӣза хьо ва̄ха, кхи вјаьлла аъ соувнах Хјама да аъ!
Кху чу, дјо чу, йе цхьаннахь чу аъ, вай иза буьвцаш ца хилча, фу Пєйда бу!?
Ја јайха буьвций из? Кху чу, йе ЖЖ чу, ишшта кхидја?  Jaйха хјӣхардиєш ча̄рна Масалла гойтий ја?
Tја кхӣча̄ргара фу дӣза вайнa?))

Нийсайа̄зздарца цхьанний Ба̄ла ба̄ц!
Муоттнизамца цхьанний Ба̄ла ба̄ц!
Муоттаца цхьанний Ба̄ла ца хилар ам, ас дуьвцаш аь дац!

Отредактировано Галайн-Чјаж (2014-04-14 05:47:29)

0

3

Дјаойлайича, Дє̄ла Вазлор ма ду йєр вайна доккха Аьхь! (Нахчий-Гјалгјай Къāсстам аъ бōцаш)
Вайн Нє̄намуоттаца вјаьлла аъ Бāла бāц-кх вайн...

0


Вы здесь » Настоящий Ингушский Форум » Ингушский язык » ВАЙИ ВАЙ ЙОАЗУВИ